Algemene richtlijnen: RT/NS par. 70-75 ; RT/S par 107-112
In kmc 1100 worden de gegevens omtrent verschijningsjaar (jaren), of de
distributiedatum (data) van de publicatie opgenomen.
Niet-christelijke jaartallen
Als de publicatie een jaartal of jaartallen volgens een niet-christelijke
jaartelling opgeeft, dan worden het jaar of de jaartallen omgerekend naar de christelijke jaartelling. De omgerekende
vorm wordt in het eerste en eventueel ook het tweede (bij meerdere jaartallen) onderdeel van kmc 1100 geplaatst. De oorspronkelijke
gegevens worden in het derde onderdeel van kmc 1100 vermeld met de omgerekende gegevens tussen [ ] daarachter (RT/NS par. 71,
RT/S par. 108).
Onjuist verschijningsjaar
Is het jaartal dat in de publicatie staat, onjuist, dan wordt het correcte
jaartal als eerste element genoteerd, en het onjuiste jaartal als derde element ingevoerd, dus voorafgegaan door _$_, met
daarachter tussen vierkante haken het juiste jaartal.
Voorbeeld: een publicatie wordt uitgegeven in januari 2004, maar in het boek staat
2005, dan is de invulling als volgt:
1100 |
2004 $ 2005 [i.e. 2004] |
Als de uitgever in plaats van '2001' op de titelpagina '1001' vermeldt, dan wordt
'2001' ingevuld als eerste element in kmc 1100. Gebruikers zullen deze publicatie ook zoeken en verwachten met als jaar van
uitgave 2001.
Publicaties gedistribueerd/uitgegeven
in laatste maanden van een jaar
Als een uitgever van plan is om een publicatie in de eerste maanden van een jaar
uit te geven, is de publicatie vaak al gedrukt en gereed om te distribueren in de laatste maanden van het jaar ervoor. Uitgevers
sturen de publicatie soms al direct naar organisaties, zoals de Koninklijke Bibliotheek (KB) en NBD/Biblion. Deze organisaties
ontvangen de publicatie in feite eerder dan het officiële publicatiejaar. In dergelijke situaties gelden voor het invullen
van kmc 1100 de volgende richtlijnen.
Bij een publicatie die bij de KB of NBD/Biblion binnenkomt in de periode
oktober-december, terwijl de publicatie als jaar van uitgave het volgende jaar vermeldt, wordt in kmc 1100 het eerste
element ingevuld met het jaar zoals dat in de publicatie staat. Het derde element wordt gebruikt, bijvoorbeeld in gevallen
van copyright. Zie: Jaaromschrijvingen en toevoegingen aan
jaartalgegevens
Voorbeelden:
1100 |
2007 |
1100 |
2007 $ cop. 2007 |
Bij een publicatie die eerder dan oktober door de KB of NBD/Biblion wordt
ontvangen, terwijl de publicatie als jaar van uitgave het volgende jaar vermeldt, is de periode tussen het aanbieden aan de KB
of NBD/Biblion en het publicatiejaar zoals aangegeven in de publicatie, dermate groot dat in dergelijke gevallen de toevoeging
[i.e. ....] niet kan worden weggelaten. Als eerste element wordt het jaartal uit de publicatie genoteerd, en na _$_ het jaartal
uit de publicatie met daarachter het lopende jaar tussen vierkante haken, voorafgegaan door 'i.e.'.
Voorbeeld:
1100 |
2007 $ 2007 [i.e. 2006] |
Als andere bibliotheken of bibliotheekorganisaties te maken krijgen met de
situatie dat het jaar in de publicatie valt na het lopende jaar, wordt er in principe vanuit gegaan dat de uitgever de
publicatie feitelijk eerder heeft uitgegeven, en dat het jaar in de publicatie niet correct is.
Voorbeeld:
1100 |
2005 $ 2006 [i.e. 2005] |
Jaaromschrijvingen en toevoegingen aan jaartalgegevens
Alle toevoegingen aan de jaartalgegevens en eventuele jaaromschrijvingen worden
opgenomen in het derde onderdeel van kmc 1100 (RT/NS par. 73, RT/S par. 110).
In gevallen waarin men dat absoluut noodzakelijk acht, kan men het jaar van druk
opnemen in het derde element van kmc 1100.
Voorbeelden:
1100 |
1969 $ 1969, cop. 1967, druk 1970 |
1100 |
1980 $ cop. 1980 |
Geschat jaar
Als het jaar of de jaren van uitgave niet achterhaald kan of kunnen worden, dient
een geschat jaartal te worden opgenomen, Als de gegevens bij benadering vastgesteld kunnen worden, waarbij men verwacht dat de
afwijking niet groter zal zijn dan één à twee jaar, gebruikt men de standaardafkorting 'ca.' (circa) gevolgd door het geschatte
jaartal.
Als men slechts de decade kan schatten waarin de publicatie verschenen is, plaatst
men een X op de vierde positie van het eerste onderdeel van kmc 1100 en de geschatte decade wordt opgenomen in het derde onderdeel
van kmc 1100 met op de vierde positie een 0.
Als zelfs een schatting van de decade grote problemen oplevert, gebruikt men de
eeuwaanduiding (bijv.: 19e eeuw gevolgd door XX op de derde en vier positie van het eerste onderdeel van kmc 1100.
De in het verleden in bibliotheken wel gebruikte afkorting 'z.j.' (zonder jaar) is
niet toegestaan.
Voorbeelden:
1100 |
1831 $ [ca. 1831] |
1100 |
194X $ [ca. 1940] |
1100 |
17XX $ [18e eeuw] |
Jaarvermelding van lopende publicatie
Jaarvermeldingen van lopende publicaties worden als volgt ingevuld:
1100 |
1990 $ 1990-.... |
(RT/NS par. 75) |
De vier punten na het beginjaar geven aan dat de publicatie nog loopt of dat het
eindjaar onbekend is.
Jaarvermelding van afgesloten publicatie
Jaarvermeldingen van afgesloten publicaties worden als volgt ingevuld:
1100 |
1990-2003 |
(RT/NS par. 75) |
Rond het streepje mogen geen spaties voorkomen!
Meerdelige en seriële publicaties (MP's en SP's)
Voor meerdelige en seriële publicaties gelden voor kmc 1100 een aantal speciale
richtlijnen. Kmc 1100 heeft dan als inhoud: het jaar van het eerst uitgegeven deel, direct gevolgd door een koppelstreepje (-),
en het jaar van het laatst uitgegeven deel.
Rond het streepje mogen geen spaties voorkomen!
Als het jaar van het eerst uitgegeven deel onbekend is, tracht men het bibliografisch
te achterhalen. Als dat niet lukt, wordt het oudste jaar van de in bezit zijnde delen genomen. In kmc 0500 op positie 3 wordt een x
ingevuld. Zo heeft een andere bibliotheek de gelegenheid om het jaar te verbeteren.
Als het jaar van het laatst uitgegeven deel nog niet bekend is, wordt alleen het
eerste jaar ingevuld, gevolgd door een streepje, en vier punten.
AVM - Bewegend beeld (1e positie kmc 0500 = B)
Het jaar van uitgave is het jaar waarin de drager is geproduceerd c.q. gedistribueerd.
Dat wil zeggen het jaar dat de productie/distributie op het betreffende schijfje o.i.d. is uitgebracht. Het gaat uiteraard niet
om de datum waarop bijvoorbeeld het (lege) schijfje zelf geperst is.
Het jaar waarin de film oorspronkelijk is geproduceerd, wordt niet in kmc 1100,
maar in kmc 4203 of kmc 424X opgenomen. Voorbeeld: 4203 Videoversie van de gelijknamige film. - Nederland : NPS, 1996
Bij een streaming video is het jaar van uitgave het jaar waarin de streaming video
is gemaakt. De volledige datum kan in een annotatie worden verwerkt.
Bij opennetopnamen wordt het jaar van uitzending respectievelijk opname ingevuld.
De datum wordt door de uitzendende omroep meestal op de titelrol of in de aftiteling gepresenteerd. De volledige datum kan in
een annotatie worden verwerkt.
Als het jaar van uitgave of uitzending niet bekend is, kan het copyrightjaar gebruikt
worden, en als dat ook niet beschikbaar is, eventueel het 'p-jaar' (p = pressed): 1100 2006 $ p 2006
Brieven (1e positie kmc 0500 = D)
In kmc 1100 wordt de periode waarin de brief of de brieven zijn geschreven, vermeld.
In kmc 4252 kan een nadere toelichting op kmc 1100 worden gegeven. Kmc 4252 is
herhaalbaar.
De volgende mogelijkheden kunnen zich voordoen:
1. Alle brieven zijn in hetzelfde jaar geschreven
Voorbeeld:
1100 |
1835 |
1100 |
1835 $ [1835] |
2. De correspondentie heeft een begin- en een eindjaar
Voorbeeld:
3. De brieven zijn ongedateerd
In kmc 1100 moet op zijn minst een schatting van de periode worden gemaakt. Deze
schatting moet zo exact mogelijk zijn en gebaseerd worden op het aanvangsjaar.
Geschat jaar
Als het jaar of de jaren van uitgave niet achterhaald kan of kunnen worden, dient
een geschat jaartal te worden opgenomen. Als de gegevens bij benadering vastgesteld kunnen worden, waarbij men verwacht dat de
afwijking niet groter zal zijn dan één à twee jaar, gebruikt men de standaardafkorting 'ca.' (circa) gevolgd door het geschatte
jaartal. Als men slechts de decade kan schatten waarin de publicatie verschenen is, plaatst men een X op de vierde positie van
het eerste onderdeel van kmc 1100 en de geschatte decade wordt opgenomen in het derde onderdeel van kmc 1100 met op de vierde
positie een 0. Als zelfs een schatting van de decade grote problemen oplevert, gebruikt men de eeuwaanduiding (bijv. 19e eeuw
gevolgd door XX op de derde en vierde positie van het eerste onderdeel van kmc 1100.
Voorbeelden:
1100 |
1831 |
1100 |
1831 $ [ca. 1831] |
1100 |
194X $ [jaren 1940] |
1100 |
17XX $ [18e eeuw] |
1100 |
1675-1700 $ [laatste kwart 17e eeuw] |
Als de datum aan de brief zelf kan worden ontleend, wordt deze zonder vierkante
haken in kmc 1100 vermeld:
Voorbeeld:
Als in een record kmc 1100 ontbreekt, kan dit betekenen dat de 'datum van verzending'
nog niet is uitgezocht.
Bij brieven wordt de afkorting s.a. (sine anno) gebruikt: 1100 2999 $ [s.a.]. Deze
afkorting wordt uitsluitend toegevoegd als na autopsie het niet mogelijk is gebleken om een periode aan te geven. '[s.a.]'
betekent dus: 'er is naar gekeken en de datum van verzending is onbekend'.
Beter is het om na autopsie in plaats van '1100 2999 $ [s.a.]' een globale
periode vast te stellen, als een exacte periode niet mogelijk is.
Voorbeeld:
1100 |
17XX-18XX $ [18e-19e eeuw] |
Nog beter is het om '1100 2999 $ [s.a.]' te vervangen door een relatief exacte,
geschatte datering.
Voorbeeld:
4. Binnen een reeks van brieven komen ongedateerde brieven voor
Deze brieven kunnen binnen dezelfde periode als de gedateerde brieven vallen, maar
ook (gedeeltelijk) ervoor of erna.
Voorbeeld:
1100 |
1835-1840 |
4252 |
8 van de 14 brieven zijn ongedateerd |
5. De aanvang van de correspondentie is ongedateerd
Als men slechts de decade kan schatten waarin de publicatie verschenen is, plaatst
men een X op de vierde positie van het eerste onderdeel van kmc 1100 en de geschatte decade wordt opgenomen in het derde
onderdeel van kmc 1100.
Voorbeeld:
6. Het einde van de correspondentie is ongedateerd
Het beginjaar wordt als eerste onderdeel van kmc 1100 opgegeven. In het tweede onderdeel wordt de decade vermeld. In het derde onderdeel wordt het beginjaar al dan niet tussen vierkante geplaatst, afhankelijk van de bron waaraan dit jaartal is ontleend. Het geschatte eindjaar wordt in het derde onderdeel voorafgegaan door de tekst 'jaren'.
Voorbeelden:
1100 |
1835-184X $ [1835-jaren 1840] |
1100 |
1835-184X $ 1835-[jaren 1840] |
7. In de correspondentie vallen een of meer hiaten
Voorbeeld:
1100 |
1810-1885 |
4252 |
20 brieven uit 1810-1815, 30 brieven uit 1860-1885 |
of:
1100 |
1810-1885 |
4252 |
Van 1816 t/m 1859 is geen correspondentie aanwezig |
8. Als de brieven ongedateerd zijn, maar de periode kan worden vastgesteld
Als primaire bron van de beschrijving geldt de brief of gelden de brieven zelf. Als
de datum c.q. het jaar ontleend wordt aan de brief/brieven zelf, zijn vierkante haken overbodig. Als de datum c.q. het jaar
wordt ontleend aan een bron buiten de brief/brieven of aan de inhoud van de brief/brieven, worden vierkante haken gebruikt. Dus
als de brieven ongedateerd zijn, maar de periode kan op grond van poststempels, aantekeningen van ontvangst door geadresseerde
of de inhoud worden vastgesteld, dan wordt het jaar of worden de jaren tussen vierkante haken ([ ]) weergegeven en kan dit in
kmc 4252 worden toegelicht.
Voorbeeld:
1100 |
1905-1917 $ [1905-1917] |
4252 |
Datering op grond van poststempels |
Kaartmateriaal
Voor kaartmateriaal is bovendien kmc 7600
beschikbaar, waarvoor overigens dezelfde richtlijnen gelden als voor kmc 1100.
Objecten
Definitie: A description of the date or range of dates associated with the creation,
design, production, presentation, performance, construction, or alteration of the work or its components,including any necessary
indications of uncertainty, ambiguity, and nuance.
Zie voor een algemene toelichting:
(Museale) objecten formaat en algemene uitbreiding
Pica formaat
Voorbeelden:
1100 |
1667 |
1100 |
0150 $ [ca. 150] |
1100 |
0075 $ [ca. 75] |
1100 |
1210 $ [ca. 1210] |
1100 |
1871-1874 $ ground broken in 1871, completed in 1874 |
1100 |
1601-1614 $ constructed 1601-1614 |
1100 |
128X $ [ca. 1285] (Mamluk period) |
Online contents artikelen
Alleen het invullen van het eerste element is toegestaan.
Software
Bij software kan de bepaling van de datum van de productie en distributie moeilijk
zijn aangezien deze gegevens kunnen ontbreken of omdat een eventuele jaarvermelding in de begeleidende documentatie alleen
betrekking heeft op de begeleidende documentatie en niet op de software.
Maak in die gevallen een schatting, conform de hierboven beschreven richtlijnen.
Wanneer meerdere jaaraanduidingen aanwezig zijn zoals het jaar van copyright en het
jaar van verspreiding of het jaar van productie, dan geldt als voorrangsvolgorde voor de invulling van het eerste onderdeel van
kmc 1100 het jaar van respectievelijk productie, copyright en verspreiding
|
